YEÑPÜRAMÜN

TUWÜN

Karü Wingkul ñi ñidoldungu trawün kimünche ta elngey 2002 tripantu mew. Trür koni Tom Dillehay, Mario Pino ka Eduardo Alvar. Chile ñi Elchi Ñidolrüfdungu Ruka elfi tüfachi wirindungu 2003 tripantu mew.

Yeñpüramfiiñ tüfachi adpüram trawün taiñ relmalam, küdawtuafiel ka püdümafiel kam kimelafiel tüfachi ñidol we kuyfike kimün, kisungechi lelfün mew mülelu fücha Nag Mapu mew. Feyta chi wepümentun kam we kimünentun dungu kangeltuy ta kuyfi epew nütram ñi chew ka chumül ñi une rukawpan pu kuyfike che América pingechi mapu mew.

Chem Küdaw am nieiñ?

Elkünun ka relmalün fill kuyfi elürpuel chi dungu ka küdaw llemay.
Petu takuñmafiiñ ka küdawmaniefiiñ ta Karü Wingkul lelfün, fey ñi küme elkünungeael kuyfitu antü fillem ñi müleael rumel, fey ka ñi newentuniengeael kom kimün tañi adkonümpangeam ka üytukungeam ta UNESCO mew.
Rüfkünu mupin fill inapünonküdaw mew konküleyechi fillke ñidoldungu kimünche.
Fey ta trawüluwiiñ ka amulfiiñ kellun küdawün mew tüfachi we kimün tukulpalu feychi doy kuyfitu lofche ñi rüf une rukawpael faw füta kuyfi. Fewla Karü Wingkul ta doy küme adümmaniefi ta we rüf kimün mületulu fewla kom fill wallmapu ñi kimngeael.
Fünkulün ka püdümün dungu.
Fey ta iñchiñ fülümelpafiiñ Karü Wingkul dungu ta kom pu che küpa kimfilu kimeltuwe ruka mew ka fey amuldungulealu ka inanierpuafilu tüfachi rumel we kimeldungun küdaw.
Tom Dillehay

Presidente y Co-fundador

Mario Pino

Vicepresidente y Co-fundador

Eduardo Alvar

Director y Co-fundador

Jorge Guzmán

Secretario

Hans Kossmann

Tesorero

Jorge Lobos

Director

José Guillermo Leay

Director

René San Martín

Director

Hendrik Figueroa

Director

Christian Fonseca

Director

Tom Dillehay

Director Técnico Científico

Jorge Guzmán

Coordinador General

Catalina Billeke

Encargada de Comunicaciones

Bárbara Cid

Administración

Tomás Valdivieso

Encargado de Participación Ciudadana

Bernardo Arriaza

Asesor Científico Especializado

José Saavedra

Encargado de Arqueología y Gestión Patrimonial

Arturo Rojas

Encargado de Vinculación Indigena

Rodrigo Alvar

Arqueología

María Catrileo

Lingüística

José Soto

Diseño

Inapünon dungu ka fill elürpuel kom müleyelu ka kom dewmangeel chi fillem.

Kimfinge tüfamew pu konküleyechi kellupelu ka wichudugnu küdawpelu ñi püraduamtunieafiel Karü Wingkul dungu.
Lista Colaboradores
Nombre Área / Especialidad Institución Ciudad País
A. O. Sawakuchi Luminiscencia óptica (OSL) Universidade de São Paulo São Paulo Brasil
Anathasis Karathanasis Agronomía / Difracción RX University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.
Andrea Varela Paleontología Universidade de São Paulo São Paulo Brasil
Bruce Pavlik Genética University of Utah EE.UU.
Bryn Dentinger Genética University of Utah EE.UU.
Carlos Ocampo Arqueología Museo Chileno de Arte Precolombino Santiago Chile
Carlos Ramírez Botánica Universidad Austral de Chile Valdivia Chile
Carlos Rojas Geociencias Universidad Austral de Chile Valdivia Chile
Céline Bon Paleogenética CNRS Francia
Christophe Destombe Genética CNRS Francia
Claudia Silva Botánica Investigadora independiente Chile
Dan Simpson Microscopía electrónica de barrido (SEM) Universidad Nacional Autónoma de México Ciudad de México México
Daniela Pino-Navarro Etnografía Universidad Austral de Chile Chile
David Pollack Patrimonio Kentucky Heritage Council Frankfort, Kentucky EE.UU.
David Wolf (†) Antropología forense / Tejido blando Kentucky Medical Examiner Program Frankfort, Kentucky EE.UU.
Deborah Pearsall Fitolitos / Paleoetnobotánica University of Missouri Columbia, Missouri EE.UU.
Detlef Reise Ecología / Pequeños vertebrados Universidad Austral de Chile Valdivia Chile
Dimitri Rostoff Paleontología Petrozavodsk State University Petrozavodsk Rusia
Dolores Piperno Paleoetnobotánica Smithsonian Institution EE.UU.
Donald Tindall Biología Southern Illinois University Carbondale, Illinois EE.UU.
Donald Ugent Biología / Análisis de papas Southern Illinois University Carbondale, Illinois EE.UU.
Erwan Corre Bioinformática CNRS Francia
Gastón Muñoz Arqueología Independiente Santiago Chile
Gildas Le Corguillé Genómica CNRS Francia
Hans Siebert Células de madera Lomonosov Moscow State University Moscú Rusia
Ivon von Liftner (†) Antropología / Conservación Universidad Austral de Chile Valdivia Chile
J. Bremer Biología de la madera Institut für Holzbiologie Hamburgo Alemania
Jack Rossen Investigación cultural University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.
Jake Romer Petrografía Simon Fraser University Canadá
James Adovasio Arqueología Institute of Archaeology, Mercyhurst College Erie, Pennsylvania EE.UU.
James Olson Ecología forestal University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.
Jeff T. Williams Antropología University of Kansas Lawrence, Kansas EE.UU.
Jennifer Ross Química University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.
Jerry Marie Slack Geología Northeast Louisiana State University Monroe, Louisiana EE.UU.
José Saavedra Arqueología / Patrimonio CONADI Temuco Chile
José Utge Biología evolutiva CNRS Francia
Juan Eduardo Díaz-Vaz Tecnología de la madera Universidad Austral de Chile Valdivia Chile
Linda Marks Genética Australian National University Australia
Linda Scott Cummings Fitolitos Paleo-Research Institute EE.UU.
Lisbeth Louderback Genética University of Utah EE.UU.
M. Ruetze Biología de la madera Institut für Holzbiologie Hamburgo Alemania
Marie-Laure Guillemin Genética / Biología evolutiva CNRS Francia
Mario Pino Sedimentología y geomorfología Universidad Austral de Chile Valdivia Chile
Marsha Baenzinger Antropología University of Missouri Columbia, Missouri EE.UU.
Marvin Kay Antropología University of Arkansas Fayetteville, Arkansas EE.UU.
Michael B. Collins Arqueología Texas Archaeological Research Laboratory, University of Texas Austin, Texas EE.UU.
Michael Cibull Patología University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.
Mike Martin Genética University of Oslo Oslo Noruega
Milton Gallardo Ecología y pequeños vertebrados Universidad Austral de Chile Valdivia Chile
Myriam Valero Genética CNRS Francia
Nathan Wales Genética University of York York Inglaterra
Noreen Tuross Conservación analítica Smithsonian Institution Washington D.C. EE.UU.
O. Faix Biología de la madera Institut für Holzbiologie Hamburgo Alemania
Pat Shipman Anatomía / Paleobiología Johns Hopkins University Baltimore, Maryland EE.UU.
Patricio Sanzana Desarrollo indígena CONADI Temuco Chile
Paul Caix Petrografía Universidad de Barcelona Barcelona España
Paul Verdu Genética poblacional CNRS Francia
Peter Southgate Medicina University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.
Philip B. Mink, II Geofísica arqueológica / GPR William S. Webb Museum of Anthropology, University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.
Randall Hughes Geología Illinois State Geological Survey Champaign-Urbana, Illinois EE.UU.
Richard Geissler Patología University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.
Roberto Mañosa Tejido blando Universidad Complutense de Madrid Madrid España
Rodrigo Alvar Arqueología Universidad de Chile Santiago Chile
Sally Smith Malacología Queen’s University Irlanda
Signe Klemm Genética University of Copenhagen Copenhague Dinamarca
Stéphane Mauger Genómica CNRS Francia
Sue Rimmer Geología University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.
Susan Sauer Análisis computacional
Sylvain Faugeron Biología molecular CNRS Francia
Tom Dillehay Antropología / Arqueología University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.
Tomás Gálvez Geología Universidad Católica de Buenos Aires Buenos Aires Argentina
U. Schmitt Biología de la madera Institut für Holzbiologie Hamburgo Alemania
Vernon Case Ciencias del suelo University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.
Victor Moreno Genética University of Copenhagen Copenhague Dinamarca
William Brown Geología / Petrología University of Kentucky Lexington, Kentucky EE.UU.

Kiñeke sechu adkünun.

Rupayechi tripantu mew amuliiñ iñ doy falinke küdaw iñ relmatunieafiel ka amulnieafiel Karü Wingkul mapu dungu. Fey ta kom lof mew mülechi pu kellu ka Chile mapu mew mülelu ka kake nome kam kake fütake kamapu mapu mew llemay ka kelluy.

2004

Karü Wingkul ta pepiltu ina tukuküngey ta fill Elürpuel chi Dungu ka Dewmael chi Adfillem kom Wallmapu, fey ka tukungey UNESCO mew.

2005

Epu Pataka Tripantu Ngüneduamniechi Ad mew, ka üy tukuniengey ta Chile Ad Mapu fewla.

2006

Kiñe lelfün mapu ta ngillangey Ad Mapu ngünen Wariache ñi kellukünun mew.

2008

Chile mew mülechi Ngülam Trawün elfi ta Karü Wingkul Elkünuel chi Kuyfi Epew Nütram Ruka mew.

2013-2019

Weke küdaw ka rüngan mew inanieel chi chillkatundungu, fey doy ñidolke wichukimünche ñi piwkentukun küdaw mew fewla, ina wefkülepay weke chumtripan chi dungu ka rüfdungu wirintukun küdaw.

2025-2026

Amulechi küdaw ñi UNESCO puwam, ka konümpatun 50 tripantungetuy fewla ñi wepümngen tüfachi Karü Wingkul dungu.